Program Profilaktyki ZSS nr 105

 

W  S  T  Ę  P

„Profilaktyka to działania stwarzające człowiekowi okazję do aktywnego gromadzenia różnych doświadczeń, które powodują wzrost jego zdolności do radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych” (G. Edwards)

Program profilaktyki jest odpowiedzią na potrzeby rozwojowe oraz osobiste uczniów i środowiska wychowawczego. Stanowi też odpowiedź na problemy i wyzwania współczesnego świata, przed którymi staje młody człowiek oraz jego rodzice i szkoła. Okres dojrzewania to czas narodzin dorosłego człowieka, kształtowania się poczucia własnej tożsamości, oddzielania się od rodziców, intensywniejszego doświadczania wspólnoty z innymi ludźmi, a czasy, w których żyjemy to przyspieszone tempo przemian społecznych i technologicznych, co pociąga za sobą określone zagrożenia.  Program profilaktyki promuje zdrowie i kształtuje oraz wzmacnia zachowania młodzieży zgodne ze społecznie akceptowanymi normami, zasadami, wartościami. Skorelowany jest z programem wychowawczym szkoły oraz jej misją.

Nasi uczniowie to młodzież z różnymi dysfunkcjami fizycznymi, poznawczymi i emocjonalno-społecznymi. Wywodzą się z różnych środowisk wychowawczych: rodzin pełnych, ale i też rozbitych, zrekonstruowanych, czasami są wychowankami domu dziecka Zamieszkują w różnych dzielnicach Warszawy i miejscowościach podwarszawskich. Status socjoekonomiczny rodzin jest bardzo zróżnicowany. Większość rodziców jest zainteresowana zachowaniem i postępami w nauce swych dzieci, współpracują ze szkołą.

Nasza szkoła znajduje się na Starym Mieście – w sercu Warszawy, w pobliżu znajduje Zamek Królewski oraz liczne instytucje i obiekty kulturalno-oświatowe, co m.in. sprzyja kształtowaniu pożądanych wzorców zachowań, a wzmożone patrole policyjne i Straży Miejskiej oraz szkolny  systemem monitoringu zwiększa bezpieczeństwo uczniów.

 

C  E  L  E       P  R  O  G  R  A  M  U

Głównym celem programu jest kształtowanie osobowości ucznia, który potrafi:

- świadomie dbać o zdrowie własne oraz innych ludzi,

- zachować się odpowiedzialnie w obliczu zagrożeń współczesnego świata,

- dokonywać właściwych wyborów,

- funkcjonować prawidłowo w społeczeństwie,

- korzystać z pomocy, doświadczenia i wsparcia dorosłych.

I  OBSZAR

Funkcjonowanie i umiejętności społeczne

Cel działań - kształtowanie u uczniów istotnych umiejętności ze sfery interpersonalnej:

- nawiązywanie dobrych kontaktów z ludźmi,

- konstruktywne rozwiązywanie konfliktów,

- radzenie sobie ze stresem,

- szukanie pomocy i wsparcia.

 

Strategie osiągania celu

Działania szkoły

Osoby odpowiedzialne

 

1. Budowanie właściwych relacji międzyludzkich ze szczególnym uwzględnieniem relacji nauczyciel – uczeń

 

 

nauczyciele, specjaliści, pracownicy szkoły

 

2. Diagnozowanie problemów wychowawczych występujących w klasie i szkole, wypracowywanie i podejmowanie odpowiednich działań, udzielanie pomocy psychologiczno - pedagogicznej

 

 

 

wychowawcy klas, psycholog, pedagog,  nauczyciele

 

 

3.  Prowadzenie zajęć i warsztatów integrujących klasę, z zakresu sprawnej komunikacji międzyludzkiej, tolerancji, radzenia sobie z trudnymi emocjami oraz stresem, empatii i asertywności, zwracania się o pomoc do innych

 

 

wychowawcy klas

specjaliści szkolni

nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących

 

4. Realizowanie programów profilaktycznych (treningi umiejętności społecznych) m.in. „Jak żyć z ludźmi”, „Nie przegraj”, „Przyjaciele Zippiego”, „Strażnicy uśmiechu”

 

 

przeszkoleni nauczyciele, edukatorzy, terapeuci

 

5. Zapoznawanie uczniów z systemem ogólnoludzkich i chrześcijańskich wartości uznawanych powszechnie w kulturze i tradycji

 

wychowawcy

nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących

 

6. Kształtowanie u uczniów umiejętności krytycznego odbioru informacji (m.in. reklam) oraz krytycznej postawy wobec ślepego naśladownictwa piercingu, tatuowania się

 

 

wychowawcy, specjaliści

nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących

 

7. Ochrona młodzieży przed przemocą z użyciem nowoczesnych technologii, uczenie bezpiecznego korzystania z Internetu (realizowanie programów profilaktycznych „W Sieci”, „Owce w Sieci”)

 

 

 

nauczyciele informatyki, wychowawcy, specjaliści szkolni

 

8. Organizowanie szkolnych imprez okolicznościowych promujących wartość życzliwości, tolerancji, przyjaźni i pokoju

 

 

nauczyciele, specjaliści szkolni, dyrekcja

 

 

9. Zwiększanie świadomości uczniów w zakresie obowiązującego prawa i konsekwencji jego łamania

 

 

wychowawcy klas,

zaproszeni goście

 

10. Wzmacnianie zachowań pozytywnych uczniów, organizowanie apeli (nagradzanie)

 

 

dyrekcja, nauczyciele, wychowawcy

 

 

11. Przykład własny

 

 

wszyscy pracownicy

Działania rodziców

Osoby odpowiedzialne

1. Współpraca rodziców ze szkołą :

-   reagowanie na sygnały ze szkoły,

-   systematyczne kontaktowanie się ze szkołą,

-   wspólne wypracowywanie rozwiązań,

-   uczestniczenie w organizowanych przez szkołę spotkaniach ze specjalistami

 

 

 

wychowawcy, rodzice

 

2. Doskonalenie umiejętności wychowawczych, uczestniczenie w organizowanych przez szkołę spotkaniach ze specjalistami

 

rodzice

 

Działania instytucji wspierających

Osoby odpowiedzialne

 

1. Współpraca ze specjalistami (edukatorami, terapeutami) z poradni psychologiczno – pedagogicznych oraz innych placówek wspomagających pracę wychowawczą z młodzieżą szkolną

 

 

pedagog, psycholog, dyrekcja

 

 

2. Współpraca ze strażą miejską i policją w edukowaniu prawnym młodzieży i podejmowaniu działań interwencyjnych

 

pedagog, wychowawcy, dyrekcja

 

 

3. Współpraca z kuratorami w celu zapewnienia właściwych oddziaływań wychowawczych

 

pedagog, wychowawcy

 

II OBSZAR

Przeciwdziałanie zjawisku uzależnień i przemocy

Cele: -  kształtowanie postawy odpowiedzialności za własne życie oraz zdrowie,

- szerzenie rzetelnej wiedzy o substancjach uzależniających,

- kształtowanie właściwych nawyków dotyczących spędzania czasu wolnego,

- przeciwdziałanie wagarom.

Strategie osiągania celów

Działania szkoły

Osoby odpowiedzialne

 

1. Diagnozowanie skali problemu, stopnia zagrożenia uczniów uzależnieniem

 

wychowawcy klas, pedagog, psycholog

 

2. Dostarczenie rzetelnej wiedzy o środkach psychoaktywnych (narkotyki, dopalacze, alkohol) i mechanizmie ich działania we wszystkich sferach życia (zajęcia psychoedukacyjne, warsztaty z wykorzystaniem filmów, broszur, ulotek, artykułów prasowych, projekcje filmów, konkursy wiedzy i plastyczne)

 

wychowawcy klas, pielęgniarka,

specjaliści szkolni

 

 

3. Trening umiejętności odmawiania

 

wychowawcy klas, specjaliści szkolni

 

4. Przeprowadzanie zajęć wychowawczych i warsztatów, czym jest zachowanie agresywne i przemocowe, jakie są ich źródła, uczenie konstruktywnych sposobów rozwiązywania konfliktów i radzenia sobie ze złością

 

wychowawcy klas, psycholog, pedagog, socjoterapeuta

 

 

 

5. Pogłębianie świadomości uczniów w zakresie obowiązującego prawa szkolnego i konsekwencji jego łamania oraz konsekwencjach prawnych zachowań agresywnych

 

 

wychowawcy

 

6. Realizowanie programów profilaktycznych (m.in. „ARS, czyli jak dbać o miłość”, „Na agresję spójrz inaczej”, „Trzeci Elementarz”)

 

przeszkoleni nauczyciele, edukatorzy, terapeuci

 

7. Omawianie aspektów prawnych związanych z uzależnieniami oraz konsekwencji prawnych używania środków psychoaktywnych

 

wychowawcy, zaproszeni goście (straż miejska, policja)

 

8) Redagowanie do gazetki szkolnej artykułów związanych z tematyką uzależnień

 

opiekunowie gazetki

 

 

9.  Budowanie u uczniów poczucia własnej wartości, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych, informowanie o instytucjach zajmujących się udzielaniem pomocy młodzieży

 

psycholog, pedagog,

socjoterapeuta,

wychowawcy

 

 

10.  Zapobieganie niepowodzeniom w nauce

(organizowanie grup pomocy koleżeńskiej, dodatkowych zajęć wyrównawczych)

 

wychowawcy, nauczyciele,

dyrekcja

 

 

11. Przeciwdziałanie nieuzasadnionej absencji na zajęciach szkolnych:

- skrupulatne zapisywanie nieobecności w dziennikach lekcyjnych,

- monitorowanie frekwencji uczniów,

- bieżące informowanie rodziców o nieusprawiedliwionych nieobecnościach dziecka,

- stosownie procedur szkolnych dot. konsekwencji w przypadku nieusprawiedliwionej absencji ucznia

 

 

 

 

nauczyciele, wychowawcy,

zespół ds. monitorowania frekwencji

 

12. Otoczenie opieką uczniów, u których występują ryzykowne zachowania

 

wychowawcy, pedagog, psycholog

 

13. Organizowanie pomocy materialnej dla uczniów z najuboższych rodzin

wychowawcy

szkolna komisja ds. socjalnych

Rada Rodziców

 

14. Wdrażanie dobrych sposobów organizowania i spędzania czasu wolnego (dyskusje nt. spędzania czasu wolnego i czynnego wypoczynku, organizowanie wyjść do kina, muzeum, propagowanie czytelnictwa, organizowanie rajdów i wycieczek oraz rozgrywek sportowych, dyskotek i zabaw szkolnych)

 

 

wychowawcy, nauczyciele wychowania fizycznego,

bibliotekarz

 

 

 

15. Rozwijanie zainteresowań i uzdolnień młodzieży, zwiększanie uczestnictwa w szkolnych organizacjach młodzieżowych (Samorząd Uczniowski, ZHP, wolontariat szkolny, szkolne koło „Caritas”) i kołach zainteresowań

 

 

nauczyciele,

opiekunowie organizacji i kół zainteresowań

 

 

16. Wzmacnianie rodziny w procesie wychowania: edukacja, szkolenia, porady

 

wychowawcy, pedagog,

psycholog

 

17. Zwiększanie kompetencji nauczycieli z zakresu pracy profilaktycznej z młodzieżą (samokształcenie, rady szkoleniowe, kursy oraz inne formy doskonalące)

 

 

 

dyrekcja, pracownicy pedagogiczni

 

18.  Stosowanie obowiązujących w szkole procedur działań interwencyjnych w sytuacjach trudnych

 

wszyscy pracownicy szkoły

Działania rodziców

Osoby odpowiedzialne

 

1.  Współpraca rodziców ze szkołą:

-  utrzymywanie stałego kontaktu ze szkołą,

-  reagowanie na sygnały,

-  korzystanie z porad, wiedzy i umiejętności nauczycieli i specjalistów,

-  realizowanie zaleceń  wychowawczych,

-  egzekwowanie obecności dziecka w szkole

(sprawdzanie i podpisywanie dzienniczków, zeszytów obecności, kart zachowań)

 

 

 

 

 

 

wychowawcy, rodzice

 

2. Dawanie dobrego wzoru postępowania wobec innych ludzi

 

 

rodzice

Działania instytucji wspierających

Osoby odpowiedzialne

 

1. Współpraca z instytucjami i organizacjami zajmującymi się problemem uzależnień (pozyskiwanie materiałów informacyjno – edukacyjnych, porady i konsultacje, możliwość szkolenia)

 

 

 

psycholog, pedagog, nauczyciele

 

2. Utrzymywanie kontaktu z Wojewódzką Stacją Sanitarno – Epidemiologiczną – wypożyczanie filmów edukacyjnych, pozyskiwanie broszur, plakatów, ulotek do pracy z młodzieżą

 

 

pielęgniarka

 

 

3.  Współpraca z poradniami leczącymi uzależnienia
(informacje o dostępności leczenia, kierowanie na terapię)

 

psycholog, pedagog, pielęgniarka

 

4.  Kontaktowanie się z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi (wsparcie diagnostyczno-terapeutyczne)

 

psycholog, pedagog

 

5.  Współpraca ze strażą miejską i  policją – edukowanie młodzieży, interwencje

 

pedagog, wychowawcy, dyrekcja

 

 

III OBSZAR

Promowanie zdrowego stylu życia

Cele: -  kształtowanie zdrowego stylu życia w odniesieniu do zdrowia fizycznego i psychicznego,

-  kształtowanie umiejętności podejmowania decyzji służących zdrowiu i bezpieczeństwu

 

Strategie osiągania celów

Działania szkoły

Osoby odpowiedzialne

 

1.  Pogadanki na temat higieny osobistej i dbałości o zdrowie (m.in. choroby „brudnych rąk”) oraz kultury życia codziennego

 

pielęgniarka, wychowawcy

 

2.  Przeprowadzanie zajęć rozwijających świadomość w zakresie racjonalnego odżywiania i problemów związanych z anoreksją i bulimią

 

 

pielęgniarka, wychowawcy

 

3. Zajęcia rozwijające świadomość własnego ciała zapobieganie wadom postawy

 

nauczyciele wychowania fizycznego

 

4.  Poznawanie metod relaksacyjnych:

- znaczenie odpoczynku, relaksu i relaksacji dla funkcjonowania organizmu,

-   formy relaksu: hobby, spacery, wycieczki

 

 

wychowawcy klas, psycholog, pedagog, logopeda, nauczyciele wych. fizycznego

 

 

5.   Prowadzenie zajęć na temat chorób przenoszonych drogą płciową (w tym AIDS), poruszanie problemu odpowiedzialności za siebie oraz drugą osobę w kontekście zachowań seksualnych (m.in.  realizacja programu „Żyję bez ryzyka”)

 

 

nauczyciel wychowania do życia w rodzinie, wychowawcy, psycholog, pedagog

 

6.  Popularyzacja wiedzy dotyczącej zdrowego stylu życia (artykuły, wywiady ze znanymi osobami-sportowcy, artyści), oddziaływania poprzez gazetkę szkolną i przykład własny nauczycieli

 

 

dyrekcja, nauczyciele, specjaliści, pielęgniarka

 

7. Praca indywidualna z uczniem przejawiającym zachowania ryzykowne

 

psycholog, pedagog, wychowawcy

 

8.   Organizowanie spotkań edukacyjnych dla rodziców ze specjalistami

 

 

wychowawcy, pedagog, psycholog

Działania rodziców

Osoby odpowiedzialne

 

1.  Współpraca rodziców ze szkołą:

-   uczestniczenie w zebraniach z wychowawcą,

-   reagowanie na niepokojące sygnały ze szkoły,

-   podejmowanie odpowiednich działań

 

 

 

wychowawcy, rodzice

 

 

2. Uczestniczenie w organizowanych przez szkołę spotkaniach ze specjalistami

 

rodzice

Działania instytucji wspierających

Osoby odpowiedzialne

 

1. Współpraca z ośrodkami i poradniami świadczącymi pomoc w zakresie zdrowia i terapii

 

 

psycholog, pedagog

 

2. Współpraca z poradniami seksuologicznymi (konsultacje, informacje o dostępności leczenia)

 

psycholog, pedagog, pielęgniarka

 

E W A L U A C J A  P R O G R A M U

Integralną część programu stanowią wyniki monitorowania i ewaluacji w przedstawionych powyżej obszarach działania szkoły (m.in. badania ankietowe, semestralne i roczne zestawienia ocen przedmiotowych i z zachowania, protokoły zespołów klasowych). Mogą być dołączane w formie załączników do programu, które dają podstawę wprowadzania wszelkich potrzebnych zmian w jego treści, a przede wszystkim do podejmowania koniecznych działań zapobiegawczych lub interwencyjnych.

Program profilaktyki będzie częściowo ewaluowany po zakończeniu roku szkolnego.

Cele ewaluacji częściowej:

  • uzyskanie informacji o przebiegu realizacji programu,
  • poznanie ewentualnych braków i trudności, które występują w czasie realizacji programu.

Metody ewaluacji częściowej:

  • rozmowa (ankieta) z odbiorcami programu,
  • obserwacja zachowań uczniów,
  • konsultacje z nauczycielami.

Końcowa ewaluacja programu profilaktyki nastąpi po 3 latach jego realizacji. Dokona jej zespół ds. ewaluacji programu profilaktyki powoływany przez dyrekcję Zespołu Szkół Specjalnych nr 105. Wnioski z przeprowadzonej ewaluacji będą podstawą do opracowania programu profilaktyki na kolejne lata nauki.

Cele ewaluacji końcowej:

  • uzyskanie informacji na temat stanu bezpieczeństwa uczniów i podejmowaniu zachowań ryzykownych,
  • ocena skuteczności programu,
  • poznanie potrzeb i oczekiwań odbiorców programu - rodziców, uczniów i nauczycieli.

Metody zbierania informacji:

  • obserwacja pod kątem zachowań prospołecznych i prozdrowotnych,
  • obserwacja pod kątem zachowań ryzykownych,
  • analiza dokumentacji szkolnej,
  • analiza frekwencji uczniów,
  • ankiety dla uczniów, nauczycieli i rodziców,

Załączniki do programu:

1. Procedury postępowania w sytuacjach trudnych

2. Wykaz placówek profilaktyki i terapii uzależnień – Warszawa i okolice

3. Wykaz placówek leczenia uzależnień – województwo mazowieckie

4. Telefony zaufania